मी झाड एक वठलेलं...

(असंच एकदा पेन्सिल-स्केच काढत बसले होते पुस्तकातल्या वठलेल्या, अपर्ण  वृक्षाचं. ते पाहून मित्र म्हटला, "काय ते सुकलेलं झाड काढतेयस? फुलांचं, फळांचं बहरलेलं झाड काढ की..." तो म्हटला खरं; त्याच्याकडे एक दुःखद कटाक्ष टाकला, आणि ते झाड होऊन कधी माझा पेन त्याला उत्तर द्यायला सावरला कळलं नाही...)
 

मी झाड एक वठलेलं 
तुझ्या डोळ्यांना न पटलेलं 

तुला ठाऊक आहे?
तुझा जन्मही झाला नव्हता, तेव्हापासून काही मी असा नव्हतो;
तुझ्यासारखाच बहारदार, डौलदार होतो...
लहानशा बीजातून रोपटं, आणि रोपट्याचा वृक्ष झालो होतो.
अंगा-खांद्यावर बागडणारी चिमणी पाखरं होती,
फळांवर गुजराण करणारी कित्येक लेकरं होती...
कुशीत माझ्या थकवा घालवायचे श्रमिक,
विसावा म्हणून माझी सावली सर्वांची लाडकी होती.

हळू हळू वय झालं;
पाऊस, वारा, उन्हं, सारं झेपेनासं झालं...
पाना-फुलांचे एक-एक अलंकार उतरवावे लागले देहावरून,
तेव्हा कुठे हे रुक्ष खोड फांद्यांना धरून उभं राहू शकलं.
मनुष्य ना तू?
तुझंही वय होणार;
सुरकुतलेला चेहरा पाहून तू स्वतःला रुक्ष, वठलेला का म्हणणार?
निसर्गाचं चक्र कोण फिरवू शकलं आहे?
जे जे बहरलं, ते ते संपताना सुकलं आहे...!
सौंदर्य दिसणार नाही आता तुला माझ्यात,
आणि तुला ते दिसावं अशी माझी अपेक्षाही नाही;
मनुष्याला तशीही सवय आहेच प्रत्येक गोष्टींना व्याख्येत बसवायची,
सौंदर्य ही संकल्पना ही त्यातून सुटलेली नाही.

मी सुंदर आहे माझ्यासाठी,
कारण सार्थ जीवन जगलो आहे मी;
जे जे त्याने दिलं ते दान करून 
आता शेवटाला टेकलो आहे मी...
एक आहे शेवटची इच्छा,
पूर्ण करशील?
कोणा गरीबाची चूल पेटवायला इंधन नसेल,
कोणा चुकल्या वाटसरूला नदीपार जायला साधन नसेल,
कोणा गांजल्या जीवाला आसरा नसेल; तर तोड मला...
संपून ही कामी येण्याचं चिमुटभर सौंदर्य 'तू' या रुक्ष वठलेल्या झाडाला दान करशील??


                            
                                -
                                     सोनल